Helpoort Maastricht negentiende-eeuwse restant vestingwerken
1875-1925 Met het Traktaat van Londen in 1867 wordt de Duitse Bond opgeheven. Limburg, dat als enige restant van de oude Nederlanden tot de Bond behoort, wordt onze 11e provincie. Immers: de band tussen de Duitse Bond en het oude hertogdom wordt opgeheven. Met de afgenomen dreiging van de Bond en de vesting Maastricht weer in de vaderlandse schoot, worden de vestingwerken van de stad ontmanteld. Alle poorten worden geslecht, met uitzondering van de Helpoort. Direct na het begin van de ontmanteling start men een langdurige en omvangrijke restauratie van de Helpoort. Het beheer van de poort wordt in dezelfde periode overgedragen van het Ministerie van Oorlog aan de gemeente Maastricht. De restauratie levert fraaie bestekken en bouwtekeningen op, waarvan de meest bijzondere wel één van de tekeningen van de schoorsteen is, op schaal 1:1.
Nationaal Archief, toegang 4.RGD: Tekeningenarchief van de Rijksgebouwendienst, inventarisnrs. 904 en 1606.
Idem, toegang 2.04.13: Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Afdeling Kunsten en Wetenschappen, inventarisnrs. 1119 en 1120.
Wat hier staat over Limburg is niet helemaal correct, Limburg was provincie en tegelijkertijd als hertogdom opgenomen in de Duitse Bond. De vestingen Maastricht en Venlo vielen overigens buiten die regeling, het waren dus geen vestingen van de Duitse Bond. Het hertogdom moest wel een bondscontingent aan troepen beschikbaar stellen of houden.
De Helpoort was ten tijde van de opheffing en ontmanteling van de vesting al lang niet meer in gebruik als stadspoort, zij maakte immers deel uit van de eerste stadsmuur die al in de 16e-17e eeuw buiten gebruik werd gesteld.
Dag Jos,
Dank voor deze correctie, dat is precies de bedoeling van vestingbouw.nl: dat er wordt gecommuniceerd over vestingen en vestingonderzoek. De korte berichten die we publiceren bevatten nu eenmaal niet alle details of noodzakelijke kanttekeningen, die een lokale onderzoeker wel kent. Ken je overigens wel de archiefstukken die we voor dit korte bericht hebben gebruikt?
Groet,
Raymond
Beste Raymond,
Ter aanvulling: Jos Notermans is dé expert in Maastricht vwb de vestingwerken en stadsomwalling. Momenteel is de Helpoort in gebruik door de Stichting Maastricht Vestingstad als expositieruimte. De poort is iedere middagvan 13.30 tot 16.30 geopenden gratis toegankelijk. Opening vanaf Pasen tot en met herfstvakantie. Voor meer informatie kun je altijd contact met me opnemen.
groeten
Jan