Beplanting op Fort aan de Nieuwe Steeg

Raymond Uppelschoten — Thu, 21 Jan 2010 19:53:11 +0000

Het Fort aan de Nieuwe Steeg is gebouwd in 1878, als één van de grotere forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het wordt ook wel ‘Fort bij Herwijnen’ genoemd. Het fort sluit de dijk langs de Linge af en een acces (droogvallend gebied) aan de open keelzijde van het fort. Het opmerkelijkste gebouw op het forteiland is de bomvrije kazerne, die bestaat uit twee tegenover elkaar gelegen gebouwen van twee verdiepingen.

De beplanting van zo’n groot fort vormt bij de aanleg een aspect op zich. De beplanting van Fort aan de Nieuwe Steeg staat volledig beschreven in het uitvoerige bestek: ‘Op de berm zijn een doornenhaag lang 9.2m en 186 stuks wilgen, op Rijksgrond buiten het fort 39 wilgen en 50 iepen gepland’. Uit het bestek is echter niets bekend over de plaats van de wilgen en de verdeling van het aantal over het forteiland. Hier moeten we dus af gaan op de luchtfoto’s, waarvan we er gelukkig een aantal hebben. Opmerkelijk is dan dat de luchtfoto’s uit 1926 lijken te wijzen op wilgen op de wallen zelf. Met name op een zomerse luchtfoto van 1926 is ten minste aan de noordzijde van het fort duidelijk alleen begroeiing op de plongee van de wal. Langs de noordzijde stonden twee rijen wilgen. Een dergelijke haag is echter wel duidelijk te zien op de luchtfoto’s van het fort uit 1926 en op de RAF luchtfoto van 1945. De haag omringt dan het complete fort, met uitzondering van de berm aan de zuidelijke lange zijde. Daar stopt de haag ongeveer halverwege de berm tussen het zuidoostelijke bastion en de brug. Deze begrenzing is op alle luchtfoto’s goed te zien, maar een reden hiervoor is niet gevonden.

Bomen waren op het fort vooral te vinden op het zuidwestelijk bastion (in de keel daarvan). De binnenplaats achter de loods (op de terre) had een kleine boomgaard.

Bestek en foto’s zijn onder andere te vinden in het archief van de Stichting Menno van Coehoorn.

Nationaal Archief, toegang 4.OGT: Kaarten en tekeningen van de afdeling Genie van het ministerie van Oorlog, inventarisnrs. 150-151

Idem, toegang 4.OPV: Plans van Vestingen der Genie van het Ministerie van Oorlog, inventarisnrs. H469-H469B.

Idem, toegang 4.RGD: Tekeningenarchief van de Rijksgebouwendienst, inventarisnr. 1463.

Bestek van riool bij bastion IJskelder in Arnhem

Raymond Uppelschoten — Thu, 24 Dec 2009 19:34:37 +0000

1772-1836 Eén van de bastions van Arnhem draagt de opmerkelijke naam bastion of bolwerk IJskelder, ook bekend als bastion Gelderse Poort. Het is één van de Nederlandse bastions die de bestaande waterlopen in hun ontwerp hebben opgenomen: hier de Jansbeek, die uit de binnenstad de stadssingel instroomt. Het bastion is omringd door twee ravelijnen.

In de archieven wordt duidelijk wat de functie is van de beek, als in 1772 de bestekken worden gepubliceerd van herstelwerk aan de muren van het riool aan de uitmonding van de beek bij het bastion IJskelder. Op de plaats van het bastion wordt na de ontmanteling van de Arnhemse vestingwerken (al vanaf 1808) in 1836 de Willemskazerne gebouwd.

Gelders Archief, toegang 2000: Oud archief Arnhem, inventarisnr. 3373

vestingbouw.nl » bestek

Beplanting op Fort aan de Nieuwe Steeg

Bestek van riool bij bastion IJskelder in Arnhem