Na 1700 vestigen zich steeds meer mensen tussen de zuidelijke stadswallen en de Helperlinie, zoals die ook wel werd genoemd. In 1767 verbiedt het stadsbestuur de jacht tussen de stad en de Linie van Helpman. Maar in 1844 is de functie van de linie echter al zover afgegleden dat de Minister van Oorlog toestemming geeft aan P. Belgraver voor het bouwen van vijf huizen tussen de vestingwerken van de stad Groningen en de linie van Helpman. Het hoogtepunt (of dieptepunt) van de Helperlinie in dezelfde periode is dat tussen 1843 en 1852 een nieuwe badinrichting wordt aangelegd in de gracht van de linie.

Groninger Archief, toegang 1399: Gemeentebestuur Groningen, inventarisnr. 7427.

Idem, toegang 1501: Verzameling losse stukken, inventarisnr. 7.

Idem, toegang 2188: Plakkaten en ordonnanties, inventarisnr. 724.

De Grote Schans bij Brielle heeft in de Tachtigjarige Oorlog een duidelijke strategische functie. In 1604 wordt er nog melding gemaakt van het gereed maken van de schans en de gehele polder Kleiburg waarin deze is gelegen, omdat vijandelijke troepen rondtrekken. Zo ernstig lijken de dreigingen later niet meer te zijn, want tenminste tussen 1637 en 1782 vormen delen van de schans zelf onderwerp van handel tussen de verschillende eigenaren en pachters van de grond. Op het moment dat de herinnering aan de functie van de schans nog levendig is (1652) geldt de dijk nog als deel van de Grote Schans. In verschillende overeenkomsten is er dan sprake van een ‘dijkstuk genaamd het Contrescarp van de Groote Schans, gelegen in Cleijburch’. In 1724 geldt de oorsprong van het stuk land veel minder en spreekt men slechts van ‘een dijk genaamd het Contrescarp’. Op de ongedateerde kaart van de polders van Klein Oosterland en Kleiburg, door H. van de Dijck (zie afbeelding), is de schans nog slechts een toponiem en herinnert alleen een vage perceelvorm aan de Grote Schans uit de Tachtigjarige Oorlog.

Streekarchief Voorn-Putten en Rozenburg, toegang 36: Ambacht Klein Oosterland, inventarisnrs. 45, 82, 365, 404 en 422.

1772-1836

In de archieven wordt duidelijk wat de functie is van de beek, als in 1772 de bestekken worden gepubliceerd van herstelwerk aan de muren van het riool aan de uitmonding van de beek bij het bastion IJskelder. Op de plaats van het bastion wordt na de ontmanteling van de Arnhemse vestingwerken (al vanaf 1808) in 1836 de Willemskazerne gebouwd.

Gelders Archief, toegang 2000: Oud archief Arnhem, inventarisnr. 3373

1862

Gemeentearchief Venlo, toegang 37: Gemeentesecretarie Venlo 1851 – 1900, inventarisnr. 195

In artikel 4 van de Vestingwet worden de volgende vestingen opgeheven: ‘Friesland en Groningen, de vestingwerken van Deventer, Zutphen en Elden, de vesting Grave met het kroonwerk Coehoorn, de vestingwerken van en bij Nijmegen, met uitzondering van het fort Kraijenhof en de forten boven en beneden Lent, de vesting ’s Hertogenbosch en de vestingwerken bij Breskens.’

Grave wordt in de jaren 1875-1897 ontmanteld. Gelukkig is een groot aantal oorspronkelijke elementen bewaard gebleven en/of gerestaureerd, zoals de hierbij afgebeelde Hampoort, uit 1688. De correspondentie van deze periode die te vinden is in de archieven, handelt over prioriteiten, aanbestedingen en de afwikkeling van bezwaren en andere procedures. Enkele terreinen van de voormalige vesting en het kroonwerk Coehoorn, worden echter wel gereserveerd door het Ministerie van Oorlog voor eventuele latere activiteiten.

Nationaal Archief, toegang 2.08.25: Archief van de Ingenieur der Domeinen voor de Ontmanteling der Vestingen, inventarisnrs. 31 en 32.

Idem, toegang  4.OPV: Archief van Plans van Vestingen der Genie van het Ministerie van Oorlog, inventarisnrs. 189 en 189a.